Tìm trại ong dú gần nhà ở Khánh Hoà: chấm điểm 6 tiêu chí

Khánh Hoà nắng nhiều, mưa ít, và mùa mưa lại dồn về những tháng cuối năm, lệch hẳn so với Sài Gòn hay Tây Nguyên. Người mới tìm hiểu ong dú ở đây hay đọc tài liệu viết cho miền Nam rồi chọn mua tổ vào khoảng giữa năm, đúng lúc ở Khánh Hoà trời còn khô hạn, hoa thưa. Đàn mới về đói ngay tháng đầu, rồi đổ lỗi cho trại bán.

Thật ra chuyện chọn trại ở vùng duyên hải khô nắng này gắn rất chặt với chuyện chọn thời điểm. Bài này gói cả hai lại thành một bảng chấm điểm dễ dùng.

Biển khô hay núi mát: đàn đến từ đâu

Dọc vùng ven biển như Cam Ranh, Ninh Hoà, Vạn Ninh, đất khô, cây bụi và cây trồng quanh nhà là nguồn hoa chính. Lên phía tây, các huyện miền núi như Khánh Vĩnh, Khánh Sơn có vườn cây ăn trái, rẫy và rừng, ẩm hơn và mát hơn. Diên Khánh nằm ở giữa, nhiều vườn tạp.

Đàn ong dú nuôi ở vùng ven biển đã quen nắng gắt và mùa hoa ngắn, thường được chủ trại che chắn kỹ. Đàn ở vùng núi quen nhiều cây, quen mát. Nhà mình ở thành phố Nha Trang hay vùng ven biển thì đàn ven biển hợp hơn; nhà ở vườn trái phía tây thì nên tìm trại cùng vùng. Mô tả cây ra hoa từng vùng có ở chuyên mục Nguồn hoa địa phương.

Bảng chấm điểm sáu tiêu chí

Khi so hai, ba trại, cho mỗi tiêu chí từ 0 đến 2 điểm. Trại nào được từ 9 điểm trở lên là đáng mua. Đây không phải chuẩn chung, chỉ là cách tự giữ mình khỏi bị cuốn theo lời rao.

Thời điểm mua theo lịch mùa Khánh Hoà

Vì mưa đến muộn, giai đoạn ong dú dễ thích nghi nhất ở đây thường rơi vào cuối mùa mưa sang những tháng đầu năm, khi đất còn ẩm, cây đâm chồi và ra hoa. Giữa mùa khô, nắng gió kéo dài, đàn mới về dễ thiếu ăn, chỉ nên mua khi chỗ nuôi có sẵn cây xanh và bóng râm tốt. Giữa những đợt mưa lớn, bão áp thấp cuối năm thì tạm hoãn việc chở tổ.

Năm nào mưa sớm hay muộn cũng khác, nên đối chiếu với chuyên mục Khí hậu & mùa vụ trước khi hẹn trại.

Chuẩn bị ở nhà cho đàn mới

• Bóng râm cả buổi chiều. Nắng chiều ở duyên hải gắt, thùng gỗ phơi nắng hai, ba tiếng là nóng hầm.
• Nguồn nước gần. Một chậu nước nông có đá hoặc lá nổi để ong đậu uống, thay nước thường xuyên.
• Cây ra hoa quanh nhà. Trồng thêm vài loại cây hoa nhỏ, cây gia vị cho hoa, giúp đàn có cái ăn trong mùa khô.
• Giá cao, chân chống kiến.

Lúc nhận và chở tổ

Hẹn nhận tổ lúc trời đã dịu, đàn đã về. Đường từ vùng núi xuống thường có đoạn đèo, đặt thùng nằm vững, có đệm, không để nắng chiếu thẳng. Về nhà đặt lên giá, sáng hôm sau mở cửa tổ. Tuần đầu chỉ quan sát từ xa.

Muốn tận mắt xem một trại nuôi bài bản

Khánh Hoà cách Tây Ninh khá xa, nên chở tổ từ đó về không phải lựa chọn đầu tiên. Nhưng nếu có dịp vào Nam, một buổi tham quan, học thực hành ở trại sẽ giúp mình biết một tổ khỏe trông ra sao để về chọn trại địa phương cho đúng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng cũng có mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật gửi đi xa được, để nếm thử vị mật ong dú trước khi bắt tay vào nuôi.

Câu hỏi thường gặp