Lời khuyên nuôi ong dú Khánh Hoà: theo đúng lịch duyên hải

Nhiều người ở Khánh Hoà đọc tài liệu nuôi ong dú viết cho Nam Bộ rồi làm theo, và vấp ngay ở chỗ đầu tiên: lịch mùa. Ở Sài Gòn, miền Tây, mưa bắt đầu khoảng tháng 5. Ở Nha Trang, Cam Ranh, Ninh Hoà, Cam Lâm, mùa hè lại là đoạn nắng khô kéo dài, còn mưa dồn vào mấy tháng cuối năm, kèm theo áp thấp và bão. Nhận tổ theo lịch Nam Bộ ở đây là đúng vào lúc khó nhất.

Vì vậy lời khuyên đầu tiên cho người sắp nuôi ở Khánh Hoà là: lấy lịch của chính vùng mình, đừng mượn lịch của nơi khác.

Lịch mùa duyên hải Nam Trung Bộ khác Nam Bộ ra sao

Nhìn bảng sẽ thấy một điều: người Khánh Hoà nên nhận tổ khi những cơn mưa đầu mùa đã về, cây xanh trở lại, nhưng phải chuẩn bị sẵn chỗ đặt chịu được gió bão. Trong những năm bão dồn dập, có người chọn đợi qua đợt mưa lớn mới nhận. Lịch chi tiết từng tháng có ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Năm câu nên tự trả lời trước khi mua tổ

1. Quanh nhà có gì ra hoa vào giữa năm? Đi một vòng vào tháng nắng nhất. Xoài, điều, cây bụi ven đồi, hàng rào hoa còn nở thì đàn có cái ăn qua mùa khô.
2. Có nguồn nước sạch gần tổ không? Ong dú cần nước, nhất là lúc trời khô nóng. Một chậu nước nông có thả cành khô hoặc đá cho ong đậu là đủ.
3. Chỗ đặt có bóng mát buổi chiều không? Nắng Khánh Hoà gắt và kéo dài. Bóng cây tự nhiên tốt hơn mái tôn.
4. Khi có bão, thùng có bị lật, bị nước tạt không? Hình dung một đêm gió lớn, mưa xiên. Nếu thấy lo thì phải gia cố trước.
5. Ai trông tổ khi mình đi vắng mùa bão? Có người nhà dời thùng vào chỗ kín hoặc kiểm mái che giúp không.

Trả lời được cả năm câu rồi hãy đặt tổ. Câu nào còn bỏ ngỏ thì đó là chỗ đàn sẽ gặp khó.

Chuẩn bị cho đợt nắng khô giữa năm

Đây là đoạn dài nhất trong năm và cũng là lúc nhiều người lo nhất vì thấy ong ra ít. Đàn chững lại khi hoa thưa là chuyện bình thường; việc của người nuôi là giảm bớt sức ép cho đàn chứ không phải can thiệp vào tổ.

• Giữ mái che kín nắng, có khe thoáng, không để thùng hắt nắng chiều.
• Duy trì chậu nước, thay nước mỗi ngày hoặc hai ngày một lần.
• Không mở nắp nhiều, không lấy mật; mật trong tổ là phần để đàn sống qua đợt này.
• Nếu quanh nhà quá ít cây, trồng thêm loại chịu hạn ra hoa như hoa giấy, hoa mười giờ, cây bụi bản địa.

Chuẩn bị cho mùa bão cuối năm

Bão không đến năm nào cũng như năm nào, nhưng chỉ cần một trận là đủ làm lật thùng. Người nuôi ở dải ven biển Nha Trang, Vạn Ninh hay làm mấy việc này khi có tin áp thấp:

• Buộc thùng vào giá bằng dây hoặc đai, buộc giá vào cột cố định.
• Đậy thêm một lớp bạt hoặc tấm che trên mái, chừa cửa tổ thông thoáng.
• Nếu chỗ đặt trống gió, dời thùng vào hiên nhà hoặc nhà kho vào buổi tối khi ong đã về hết, sáng sau bão đặt lại đúng chỗ cũ.
• Sau mưa lớn, kiểm nước đọng dưới đáy thùng và kiến dời ổ lên giá.

Những cách đặt thùng khác hợp với vùng nhiều gió được tổng hợp ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Chọn tổ và đi xem trước

Ở Khánh Hoà, tổ đem từ vùng khác về phải qua một đợt làm quen với nắng gió. Nên chọn tổ khỏe, đông ong, đã ổn định trong thùng, được nhân bằng tách đàn chứ không bắt từ rừng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem tại ongquy.com. Khi tổ phải đi xa, hỏi kỹ cách đóng thùng, giờ chở và cách thả ổn định sau khi tới nơi. Còn nếu muốn tìm tổ hay trao đổi mật với người nuôi gần nhà hơn, có thể xem trên chợ người nuôi ong dú.

Câu hỏi thường gặp