Sai lầm của người mới nuôi ong dú ở Khánh Hoà

Khánh Hoà có một nhịp thời tiết khác hẳn phần lớn cả nước: nắng và khô kéo dài suốt phần lớn năm, rồi mưa dồn dập vào mấy tháng cuối năm, thường kèm áp thấp, bão. Người mới nuôi ong dú ở đây hay mang theo những điều đọc được ở vùng khác, vốn hợp với nơi mưa đều, và chính những điều đó dẫn tới sai.

Phần lớn lỗi ở Khánh Hoà không phải do lười hay cẩu thả, mà do hiểu sai. Sửa được cách hiểu thì việc làm tự đúng.

Năm điều hiểu sai thường gặp

Hiểu sai về nắng: ong dú không thích nóng như người tưởng

Thấy ong ra vào nhiều nhất lúc trời nắng, người mới tưởng cứ đặt tổ ngoài nắng là tốt. Ong dú thích nắng sáng để khởi động, nhưng giữa trưa và chiều ở vùng duyên hải khô nóng, thùng phơi trực tiếp nóng lên rất nhanh. Sáp mềm, đàn phải quạt và đóng bớt cửa, việc kiếm ăn chậm lại.

Chỗ đặt tốt ở đây thường là trong vườn xoài, vườn điều, dưới tán cây có bóng buổi chiều, hoặc sau hàng cây chắn gió. Nếu đặt gần biển, nhớ thêm chuyện gió muối làm gỗ khô nứt và đồ sắt gỉ nhanh; chọn thùng ván dày, đồ buộc không gỉ.

Hiểu sai về nước: ong cũng khát

Đây là lỗi ít người nhắc tới nhưng ở vùng khô thì rất rõ. Ong dú cần nước để uống, để điều hoà nhiệt trong tổ. Mùa khô, mương rạch quanh vườn cạn dần, ong phải bay xa tìm nước, có khi uống phải nước đọng bẩn hoặc nước từ ruộng vừa phun thuốc.

1. Đặt một chậu hoặc khay nước sạch cách tổ vài bước, trong bóng râm.
2. Thả vào vài cành khô, đá nhỏ hoặc lá nổi để ong có chỗ đậu, không bị chết đuối.
3. Thay nước thường xuyên để không thành chỗ muỗi đẻ.
4. Giữ chậu nước ở một chỗ cố định để ong quen đường.

Hiểu sai về mùa thu mật

Ở vùng mưa đều, người ta thu mật sau mùa hoa rồi đàn nhanh chóng có nguồn mới. Ở Khánh Hoà, sau mùa hoa có thể là một quãng khô dài, cây ít hoa. Thu sạch hũ mật lúc đó là đẩy đàn vào cảnh đói kéo dài. Năm đầu, nên coi mật là phần thưởng sau khi đàn đã qua trọn một vòng mùa khô và mùa mưa, đừng coi là mục tiêu. Các mốc hoa trong năm của vùng có ở mục Nguồn hoa địa phương.

Hiểu sai về mùa tách đàn

Lịch tách đàn trên mạng phần lớn viết theo nhịp mưa của miền Nam hay Tây Nguyên. Khánh Hoà mưa tới muộn, nên áp nguyên lịch đó là tách đúng lúc vùng mình còn khô, nguồn hoa còn mỏng, cả tổ mẹ lẫn tổ con đều chật vật. Dấu hiệu nên tách là đàn đã đầy thùng, nhiều ổ trứng, và cây quanh vườn đã vào mùa ra hoa. Không đủ cả ba thì chờ. Mục Khí hậu & mùa vụ có lịch mưa nắng của vùng để đối chiếu.

Hiểu sai về bão: tính sau là muộn

Mưa bão cuối năm ở duyên hải tới nhanh, có khi chỉ báo trước vài ngày. Người mới thường tới lúc có tin bão mới đi tìm dây, tìm chỗ. Nên chuẩn bị sẵn từ khi còn nắng: buộc thùng chắc vào chân kê, mái che buộc vào cọc chứ không đặt hờ, chọn sẵn một chỗ trong nhà kho hoặc dưới hiên để đưa tổ vào khi bão lớn. Dời tổ vào lúc chiều tối khi ong đã về hết, và đưa ra lại sau khi trời yên.

Tìm tổ giống và học từ người đã nuôi

Ở vùng khí hậu khác thường như Khánh Hoà, cách học nhanh nhất là nhìn tận mắt người đã nuôi lâu làm. Có thể đăng ký tour học thực hành tại trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh để xem cách đặt tổ, che nắng, mở thùng, thu mật. Trại Ong Quý cũng có tổ ong dú giống nhân bằng tách đàn, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, cho ai muốn bắt đầu với một đàn khoẻ hoặc chỉ muốn thử vị mật trước.

Câu hỏi thường gặp