Người Khánh Hoà bắt đầu nuôi ong dú: chọn đúng tháng

Phần lớn tài liệu, clip về ong dú trên mạng nói theo nhịp mùa của miền Nam: mưa từ tháng 5, khô từ cuối năm. Người Khánh Hoà làm theo, mua tổ vào khoảng tháng 5, tháng 6 vì nghe nói «đầu mùa mưa là tốt». Nhưng ở dải duyên hải này, tháng 5, tháng 6 vẫn đang nắng, mưa thật sự đến muộn hơn nhiều.

Vì vậy, với người Khánh Hoà, câu hỏi bắt đầu nuôi thế nào thực ra là câu hỏi bắt đầu vào lúc nào. Chọn đúng thời điểm, đàn đầu tiên có cả một mùa để lớn. Chọn sai, đàn mới về đã phải gồng qua mấy tháng khô liền.

Vì sao lịch miền Nam không áp được

Khánh Hoà nằm ở duyên hải Nam Trung Bộ, có dãy núi chắn phía tây. Mưa ở đây đến muộn và ngắn hơn so với Sài Gòn hay miền Tây. Phần lớn thời gian trong năm là nắng, gió, đất khô. Khi các vùng phía nam đã xanh cây, ở Cam Lâm, Ninh Hoà, Cam Ranh có khi vẫn còn khô.

Điều này kéo theo một chuyện mà người mới hay không để ý: lúc ong dú khó nhất trong năm ở đây là cuối mùa khô, khi lớp hoa nền gần như hết. Nếu mua tổ ngay trước giai đoạn đó, đàn chưa kịp quen chỗ đã thiếu ăn. Chi tiết nhịp mùa của vùng có ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Lịch chọn thời điểm mua tổ

Bảng này chỉ là khung chung. Vườn có tưới, có cây ăn trái như xoài, có hàng rào cây xanh thì ít bị phụ thuộc mùa hơn vườn đất cát khô.

Chuẩn bị trong mấy tháng chờ

Nếu quyết định chờ tới đầu mùa mưa mới mua tổ, khoảng thời gian chờ không phí. Có ba việc nên làm trước:

1. Tìm chỗ có bóng mát lâu dài. Nắng duyên hải gắt, thùng cần tán cây hoặc mái che cả buổi trưa và chiều.
2. Trồng thêm vài loại cây có hoa chịu khô quanh nhà: cây bụi hoa, cây ăn trái, rau màu để trổ bông. Không thay được nguồn hoa của cả vùng, nhưng giúp đàn qua lúc khó.
3. Làm giá đặt thùng chắc chắn, có chân chống kiến, có chỗ buộc neo để đối phó gió bão sau này.

Khi bão tới

Cuối năm là mùa bão, áp thấp ở dải ven biển miền Trung. Với người mới, đây là lần đầu phải lo cho thùng ong trong gió lớn.

• Buộc thùng vào giá, buộc giá vào vật cố định như cột, tường.
• Đậy thêm tấm che mưa, chèn chặt để không bị gió lật.
• Khi có tin bão, dời thùng vào chỗ khuất như hiên, nhà kho, vào buổi tối khi ong đã về hết.
• Sau bão, đặt lại thùng đúng chỗ cũ, kiểm tra cửa tổ và chân đế.

Năm đầu ở Khánh Hoà trông ra sao

Mua tổ đầu mùa mưa, mấy tháng cuối năm đàn có hoa, có nước, lên dần. Sang năm mới, nắng trở lại, đàn chậm dần. Tới giữa năm, khi khô nhất, đàn sống chủ yếu bằng dự trữ. Đây là phép thử thật của năm đầu.

Người mới hay mắc hai lỗi ở giai đoạn này: lấy mật vì thấy hũ đầy hồi cuối năm, và mở thùng liên tục vì lo. Cả hai đều làm đàn yếu đi. Giữ nguyên mật, che mát, giữ chân đế sạch kiến, và chỉ nhìn cửa tổ. Ghi chép mỗi lần nhìn để sang năm sau biết đàn mình chịu khô tới đâu. Có thể xem thêm cách người trong vùng làm ở mục Trại ong trong vùng.

Bắt đầu với đàn đủ khoẻ để chịu khô

Ở vùng khô dài, tổ giống nên là đàn đông, có nhiều hũ mật hũ phấn dự trữ, đã nuôi ổn trong thùng. Không nên mua tổ cưa từ cây rừng: đàn dễ suy, lại làm mất đàn tự nhiên. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống nuôi thùng, mật ong dú và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Muốn ghi lịch nhìn tổ, lịch chuẩn bị mùa bão cho từng thùng, có thể dùng app quản lý đàn.

Câu hỏi thường gặp