Khánh Hoà: một năm nuôi ong dú đòi những gì

Khánh Hoà có một nhịp mùa lệch so với phần lớn miền Nam: nắng khô kéo dài phần lớn năm, mưa dồn vào mấy tháng cuối năm, kèm áp thấp và bão. Với ong dú, nhịp đó quan trọng hơn mọi lời khuyên chung chung. Muốn biết mình có hợp nuôi hay không, cách thực tế nhất là hình dung trước một năm nuôi ở đây đòi mình làm gì, rồi tự hỏi mình có làm được không.

Một năm nuôi ong dú ở Khánh Hoà, chia theo mùa

Đầu mùa khô: tranh thủ đàn đang khỏe

Sau mùa mưa, cây cỏ còn xanh, nhiều thứ ra hoa. Đây là lúc đàn có cái ăn, lúc người nuôi kiểm tra thùng, xem đàn nào mạnh để tính tách. Việc không nhiều nhưng cần mắt nhìn.

Giữa và cuối mùa khô: giữ đàn qua cơn nắng

Đây là quãng dài và khó nhất. Cỏ dại khô, nhiều cây ngừng ra hoa, nắng chiếu thẳng vào thùng. Người nuôi phải lo che mát, đặt chậu nước sạch có vật nổi gần thùng cho ong đậu uống, và ghi lại xem cây nào quanh nhà vẫn còn nở. Không nên tách đàn trong thời gian này, đàn mới tách dễ đói.

Mùa mưa và bão: che chắn, buộc chặt

Mưa lớn tạt vào thùng làm ẩm tổ, gió bão có thể lật thùng. Trước mỗi đợt áp thấp, người nuôi cần buộc thùng vào giá, che kín phía đón gió, hoặc tạm đưa vào hiên có mái. Sau bão, kiểm tra xem thùng có bị nước vào, đáy có đọng ẩm không.

Bảng việc theo mùa và ai làm được

Nhìn bảng, sẽ thấy người hợp nhất là người ở nhà khá đều quanh năm và đặc biệt có mặt vào mùa bão. Người đi biển dài ngày, người làm du lịch mùa cao điểm bận rộn suốt, hay người hay vắng nhà cuối năm thì cần sắp xếp người trông giúp trước khi mua tổ.

Chỗ ở nào trong tỉnh dễ hơn

Khánh Hoà có cả vùng ven biển cát trắng, đồng bằng ven sông, vườn xoài, vùng đồi núi phía trong. Ong dú cần hoa trong vài trăm mét quanh tổ, nên:

• Vườn xoài, dừa, vườn nhà có cây lâu năm: dễ hơn cả, nhất là khi trồng thêm cây hoa nở mùa khô.
• Gần đồi có cây bụi, rừng keo: có nguồn nền, nhưng để ý thuốc phun và đốt dọn thực bì.
• Khu cát ven biển, đất trống: khó, cần trồng thêm cây và làm mái che kỹ.
• Khu phố trong thành phố: nuôi vài thùng trên sân thượng được, nhưng nắng và gió phải tính kỹ.

Danh sách cây cho hoa theo mùa ở vùng duyên hải khô có ở chuyên mục Nguồn hoa địa phương.

Thói quen ghi chép, thứ giúp người nuôi vùng khô đỡ mất đàn

Ở vùng có mùa khô dài, người nuôi lâu năm thường thắng nhờ nhớ: năm ngoái cây nào nở tới tháng nào, đàn nào yếu lúc nào, đợt bão nào làm ướt thùng. Viết vào sổ hay dùng app ghi chép đàn ong đều được, miễn là ghi đều. Sang năm thứ hai, chính sổ đó cho biết nên trồng thêm cây gì và tách đàn vào lúc nào. Ai không có thói quen ghi chép thì nên bắt đầu thói quen đó ngay từ thùng đầu tiên. Chuyện mùa khô, mùa bão chi tiết hơn có ở Khí hậu & mùa vụ.

Bắt đầu vào lúc nào, với tổ thế nào

Ở Khánh Hoà, thời điểm dễ nhận tổ mới là khi mùa mưa vừa qua, cây cỏ đang lên, đàn có thời gian ổn định trước khi vào mùa khô. Tránh nhận tổ ngay trước bão hoặc giữa mùa nắng gắt. Nên chọn tổ đã nuôi ổn trong thùng, không dùng tổ bắt từ rừng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật; có thể hỏi trại về chuyện vận chuyển tổ ra miền Trung và thời điểm hợp tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp