Mua tổ ong dú ở Khánh Hoà: đàn đã qua mùa khô dài

Khánh Hoà nắng nhiều, mưa ít, và mùa mưa lại dồn về những tháng cuối năm, khác với phần lớn miền Nam. Nửa đầu năm trời khô kéo dài, cỏ ven đồi ngả vàng, nhiều cây ngừng ra hoa. Với người nuôi ong dú, đây là phép thử thật sự: đàn nào qua được mùa khô ở đây là đàn có sức sống.

Nhìn theo cách đó, mua tổ giống ngay trong tỉnh không chỉ là mua cho gần. Đó là mua một đàn đã qua được chính cái khó mà vườn nhà mình sắp gặp. Bài này nói về cách tận dụng điều đó, và cách chọn thời điểm mua cho hợp với nhịp mùa lệch của Khánh Hoà.

Vì sao đàn đã sống qua mùa khô lại đáng tiền

Trong mùa khô, nguồn hoa thưa đi, đàn phải sống nhờ phần mật và phấn dự trữ, cộng với số ít cây vẫn còn hoa. Đàn yếu, đàn bị lấy mật quá tay sẽ teo dần. Đàn còn mạnh sau mùa khô nghĩa là ong chúa tốt, dự trữ đủ, và người nuôi biết chăm.

Đàn mang từ vùng mưa đều hơn về Khánh Hoà chưa từng trải qua chuyện đó. Năm đầu chúng thường hụt hơi vào giữa mùa khô, đúng lúc người mới nuôi chưa đủ kinh nghiệm để nhận ra.

Bốn câu hỏi về nắng và nước nên hỏi người bán

1. Đàn đã qua mấy mùa khô ở đây? Càng nhiều mùa thì càng chắc.
2. Mùa khô vừa rồi đàn có phải cho ăn thêm không? Hỏi để biết vùng của họ thiếu hoa tới mức nào.
3. Thùng đặt dưới bóng cây gì, có che thêm không? Thùng phơi nắng trưa ở Khánh Hoà rất dễ nóng quá.
4. Quanh trại có nguồn nước gì? Ong dú cần nước, nhất là mùa nắng; vườn gần mương, giếng, bể nước thì đàn đỡ vất.

Người bán trả lời được cụ thể là người có nghề. Đem những câu trả lời đó áp vào vườn nhà mình là học được cả năm kinh nghiệm.

Ven biển hay vùng trong: chọn đàn hợp chỗ

Dải ven biển như Nha Trang, Cam Ranh, Vạn Ninh nắng gắt và có gió biển; vùng phía trong như Diên Khánh, Khánh Vĩnh, Khánh Sơn có đồi núi, vườn cây, rừng, mát hơn và có thêm nguồn hoa. Đàn ở vùng nào đã quen kiếm ăn ở vùng đó. Nhà ven biển thì ưu tiên đàn đã nuôi ở ven biển; nhà trên đồi, gần vườn cây thì đàn vùng trong là hợp. Nguồn hoa từng vùng có thêm ở chuyên mục Nguồn hoa địa phương.

Lịch mua tổ theo nhịp mùa lệch của Khánh Hoà

Lịch trên là theo nhịp chung; mỗi năm mưa đến sớm muộn khác nhau. Theo dõi thêm ở Khí hậu & mùa vụ.

Đưa tổ về và giữ đàn qua mùa nắng đầu tiên

• Chở vào sáng sớm hoặc chiều muộn, cửa tổ bịt lưới thoáng, thùng không phơi nắng trên xe.
• Đặt thùng dưới tán cây hoặc mái che, có nắng sớm, tránh nắng trưa và nắng chiều.
• Đặt một khay nước nông có sỏi hoặc rơm gần thùng để ong lấy nước mà không chết đuối.
• Không lấy mật trong mùa khô đầu tiên, để đàn giữ dự trữ.
• Trồng thêm cây hoa chịu hạn quanh vườn để đàn có thức ăn nối mùa.

Tìm nguồn giống và học thêm ở đâu

Người Khánh Hoà mới vào nghề có thể tìm người bán gần nhà qua chợ mua bán tổ, mật giữa người nuôi. Nếu muốn tham khảo một trại đã nuôi lâu năm, trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống nhân bằng tách đàn, mật ong dú, các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật. Hỏi trại cách giữ đàn qua những tháng nắng dài là lời khuyên đáng giá với người nuôi ở vùng khô.

Câu hỏi thường gặp