Giá tổ và mật ong dú Khánh Hoà: đừng bê lịch miền Nam

Nhiều người ở Khánh Hoà đọc kinh nghiệm nuôi ong dú trên mạng — phần lớn viết theo nhịp Đông Nam Bộ — rồi làm theo y nguyên. Kết quả là mua tổ đúng vào lúc bất lợi nhất của vùng, hoặc trả thêm tiền cho chai mật vì nghe nói «mật mùa mưa thơm». Khí hậu duyên hải Nam Trung Bộ khác hẳn: mùa mưa lệch sang thu đông, nắng khô dài, gió Lào và gió biển thay nhau. Giá đáng hay không đáng phải xét theo nhịp đó.

Hai lịch đặt cạnh nhau

Chi tiết từng tháng có ở mục Khí hậu & mùa vụ. Dưới đây là những sai lầm hay gặp khi bỏ qua bảng này.

Năm sai lầm làm tiền mua ong dú thành tiền mất

1. Mua tổ vào tháng 5, tháng 6 vì «đầu mùa mưa»

Ở miền Nam đó là lúc đẹp. Ở Khánh Hoà, quãng giữa năm lại là lúc nắng gắt, mưa thì chỉ lác đác. Đàn mới về phải chịu nóng và thiếu hoa, dễ đuối. Tổ có rẻ hơn cũng không bù được.

2. Mua đúng đợt mưa bão cuối năm

Tháng 10, 11 thường có những đợt mưa lớn kéo dài nhiều ngày, gió mạnh. Chở tổ trong quãng này vừa khó vừa dễ ẩm thùng, đàn lại không ra ngoài kiếm ăn được. Nên đợi tạnh hẳn.

3. Chọn thùng mỏng cho rẻ

Dải ven biển từ Vạn Ninh, Ninh Hoà xuống Cam Ranh có nắng gắt, đất cát hắt nhiệt. Thùng gỗ mỏng nóng nhanh, đàn phải tốn sức quạt mát. Thùng dày hơn đắt hơn chút nhưng ở vùng này đáng trả.

4. Trả thêm cho mật vì «màu đẹp» mà không hỏi mùa

Mật vụ xoài và điều đầu năm thường có màu vàng sáng và hương dễ nhận — đó là mật đặc trưng của vùng. Nhưng chai nào cũng có thể quảng cáo như vậy. Hỏi thu tháng mấy, ở khu nào. Mật ong dú vốn chua thanh, nhiều nước, nên giữ ngăn mát; mật để nắng lâu ở chợ hay quầy đặc sản dễ lên men dù ban đầu tốt đến đâu.

5. Tin vào tổ «bắt trên núi»

Vùng núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh có ong dú sống tự nhiên, nên thỉnh thoảng có người rao tổ bắt từ rừng. Tổ kiểu này không biết tuổi đàn, đàn thường đã bị cạy phá, về nhà hay bỏ tổ; việc khai thác như vậy cũng làm cạn đàn hoang. Tổ giống tử tế là tổ tách từ đàn nuôi.

Đặt tổ ở đâu trong tỉnh thì đỡ tốn

• Vùng xoài Cam Lâm và vườn quanh Diên Khánh: nguồn hoa đầu năm dồi dào, nhưng cần bóng mát giữa năm và lưu ý lịch phun thuốc khi xoài trổ bông.
• Vùng núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh: mát hơn, nhiều cây rừng và cây vườn, đàn dễ chịu hơn trong quãng nắng gắt.
• Nha Trang và dải sát biển: nuôi được trong vườn nhà có cây, nhưng tính thêm mái che và chắn gió.

Người đã nuôi trong vùng chia sẻ chuyện chọn chỗ ở mục Kinh nghiệm người nuôi.

Mua từ đâu cho yên tâm

Khi trong vùng chưa tìm được người bán rõ ràng, có thể mua từ một trại làm lâu năm và chịu tư vấn theo khí hậu nơi mình ở. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi, mật ong dú theo mùa, hộp quà mật và son dưỡng môi làm từ sáp ong dú. Nuôi xa trại thì nên tự theo dõi đàn kỹ hơn: ghi ngày kiểm tổ, ngày mưa bão, ngày thấy ong mang phấn trên ứng dụng ghi chép đàn, để lần sau biết chính xác vườn mình hợp mùa nào.

Câu hỏi thường gặp