Thời tiết Khánh Hoà: giữ đàn ong dú qua hạn dài và bão

Đàn ong dú ở Khánh Hoà ít khi chết vì một đêm bão. Phần lớn đàn hao đi lặng lẽ trong những tháng nắng hạn trước đó: hoa thưa dần, mật dự trữ cạn dần, quân ít dần, rồi khi mưa bão cuối năm tới thì đàn đã quá yếu để chịu thêm một cú. Muốn giữ đàn ở dải duyên hải này, phải tính cả năm chứ không chỉ chằng chống lúc nghe tin áp thấp.

Một năm thời tiết ở dải duyên hải Khánh Hoà

Khí hậu Khánh Hoà khác hẳn miền Nam lẫn miền Trung phía bắc. Mùa khô kéo dài từ đầu năm qua tận mùa hè, nắng nhiều, gió khô. Mưa thường dồn vào khoảng tháng 9 tới tháng 12, cùng lúc với mùa bão và áp thấp ở Biển Đông. Có năm mưa tới sớm, có năm gần như hạn qua cả tháng 9. Vì vậy với người nuôi ong ở đây, mùa khô là mùa giữ sức, mùa mưa là mùa giữ thùng.

Nhận ra đàn đang đói hạn

Ong dú không kêu đói. Phải nhìn ở cửa tổ và nhấc thử thùng. Những dấu hiệu nên để ý:

Nhấc thử thùng là cách đơn giản nhất. Lần đầu nhấc nhớ cảm giác nặng nhẹ, các tuần sau so lại. Không cần cân chính xác, chỉ cần biết xu hướng.

Mùa khô: ba việc giữ sức cho đàn

Nước

Ở vùng ít mưa, nước mới là thứ thiếu trước cả hoa. Đặt một khay hoặc chậu nông nước sạch, thả sỏi hoặc vài cành nhỏ để ong đậu uống, đặt trong bóng râm gần tổ. Thay nước thường xuyên để khỏi rêu và lăng quăng.

Bóng mát

Nắng duyên hải gắt và chói. Thùng nên có mái che rộng, đặt dưới tán cây hoặc hiên có bóng chiều. Gầm thùng thoáng, không đặt sát nền xi măng hay đất cát nóng.

Dự trữ

Khi thu mật vào lúc hoa nhiều, luôn chừa lại phần đủ cho đàn qua quãng hạn. Ở Khánh Hoà, thu cạn vào cuối mùa hoa là cách nhanh nhất để mất đàn vào giữa năm. Muốn biết loại cây nào quanh vùng ra hoa vào mùa khô, xem mục Nguồn hoa địa phương.

Trước mùa bão: chằng thùng, kiểm mái

Khoảng tháng 9 là lúc làm một vòng kiểm tra cho toàn bộ thùng, trước khi bản tin bắt đầu nói tới áp thấp.

1. Chân giá: lắc thử, chân nào lỏng thì chôn lại hoặc kê đế bê tông.
2. Dây buộc: thùng phải được buộc vào giá, thay dây đã giòn vì nắng.
3. Mái che: bắt chặt vào giá, không đặt hờ. Mái bay trong gió bão có thể đập ngược vào thùng.
4. Chỗ dời tổ: chọn sẵn một góc hiên, nhà kho có cửa thoáng, để khi có bão mạnh thì chiều hôm trước khiêng thùng vào.
5. Gỗ: gió biển mang hơi muối làm gỗ, đinh xuống cấp nhanh; chỗ nào mục, gỉ thì sửa ngay.

Khi mưa lớn kéo dài sau bão

Sau bão hay có mấy ngày mưa liên tục, ong không ra được. Lúc này để yên đàn, không mở thùng, giữ gầm thoáng. Thùng nào bị xô lệch thì đặt lại đúng hướng cũ, lau mật dính ngoài thùng, đợi trời khô hẳn rồi mới xem bên trong. Kinh nghiệm thực tế của người nuôi trong vùng có ở mục Kinh nghiệm người nuôi.

Tính chuyện nuôi lâu dài ở vùng nắng

Khánh Hoà nuôi ong dú được, nhưng nên nuôi vừa sức, đặt thùng gần vườn có nước tưới và cây ra hoa rải rác quanh năm. Muốn tận mắt xem cách một trại ở vùng nắng nóng giữ nước, che mát và chừa dự trữ cho đàn, có thể tham gia tour học thực hành tại trại Ong Quý ở Trảng Bàng. Trại cũng có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng môi từ sáp ong dú, xem chung ở ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp