Nhiệt độ, độ ẩm nuôi ong dú Khánh Hoà: mùa khô dài

Người từ miền Nam ra Khánh Hoà nuôi ong dú hay bị hụt một nhịp: quen mùa mưa bắt đầu từ tháng Năm, nên chuẩn bị mái che, chống ẩm từ giữa năm, trong khi ở đây giữa năm lại đang nắng gắt nhất. Mùa mưa duyên hải Nam Trung Bộ lệch về cuối năm, ngắn, dồn dập, có khi đi kèm bão và lũ. Phần còn lại của năm là nắng, gió và đất khô.

Vì vậy với Khánh Hoà, cách dễ nhất để nói về nhiệt độ và độ ẩm là đi theo lịch năm, đặt đúng việc vào đúng tháng.

Khánh Hoà nóng và ẩm kiểu nào

Ven biển từ Vạn Ninh, Ninh Hoà xuống Nha Trang, Cam Ranh có gió biển thổi nhiều, độ ẩm không khí khá cao nhờ hơi nước, nhưng đất cát, đất đồi lại khô. Nghĩa là không khí quanh thùng không quá khô, nhưng cây cối quanh đó thiếu nước, hoa ít và tàn nhanh vào mùa nắng. Càng vào các vùng đồi phía trong như Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Diên Khánh, khí hậu càng khác: ban ngày khô nóng hơn, sáng sớm có khi mát.

Với ong dú, điều này có nghĩa là đàn dễ bị kéo dài thời gian thiếu ăn và phải chịu nắng nóng nhiều tháng liền. Trời không giết đàn, nhưng sự kéo dài làm đàn mỏng dần nếu chỗ đặt không tốt.

Lịch việc theo mùa

Mùa nắng: chống nóng không cần tốn kém

Đàn ong dú chịu nóng bằng cách dồn quân quạt cánh. Việc của mình là bớt cho đàn phải làm việc đó.

• Đặt thùng dưới tán cây có lá quanh năm, ở vùng này có thể là xoài, điều, cây ăn trái trong vườn nhà.
• Che phía tây bằng tấm lá, lưới che nắng hoặc vách tre. Nắng sáng để nguyên, chỉ chắn nắng chiều.
• Thùng gỗ dày giữ nhiệt ổn hơn thùng mỏng, ván mỏng thì nên thêm một tấm che nóc tách rời.
• Không đặt thùng trên nền đá, nền xi măng hay nền cát trắng phơi nắng.

Nước là chuyện lớn hơn người ta tưởng

Ong dú cần nước để điều hoà trong tổ và pha loãng thức ăn cho ấu trùng. Vùng khô nắng mà quanh thùng không có nước, ong phải bay xa. Một chậu nước nông, thả vài nhánh cây hoặc đá cuội cho ong đậu, đặt trong bóng râm gần thùng, thay nước mỗi ngày là đủ. Với vùng sát biển, nước ngọt này càng quan trọng.

Mùa mưa cuối năm: chuẩn bị từ khi trời còn nắng

Mưa ở Khánh Hoà đến muộn nhưng đến mạnh. Không nên đợi có tin áp thấp mới chạy đi gia cố.

1. Từ giữa mùa khô, xem lại chân giá, dây buộc, tấm che nóc; thay cái nào đã mục, gỉ vì hơi muối.
2. Xác định chỗ cao, kín gió trong vườn hoặc trong nhà kho để dời thùng khi có bão.
3. Khi mưa đã vào mùa, thêm vành che trên cửa tổ, nghiêng nóc che ra sau để nước không chảy ngược vào.
4. Sau mỗi trận mưa lớn, kiểm tra mặt dưới nắp và đáy thùng, đọng nước lâu ngày là phải dời.

Bài chi tiết về cây cho hoa theo mùa ở duyên hải có ở Nguồn hoa địa phương, giúp biết tháng nào đàn đói để không lấy mật nhầm lúc.

Đừng lấy mật cuối mùa khô

Nhiều người thấy bầu mật đầy sau mấy tháng nắng thì muốn thu ngay. Ở vùng mùa khô dài, đó là phần dự trữ đàn cần để vượt quãng hoa thưa cuối mùa và những ngày mưa dầm sắp tới. Thu nhầm lúc này là đàn suy sau mùa mưa. Chỉ thu khi đàn đông, bầu mật dư rõ và nguồn hoa đang có.

Khi chưa đủ tổ hoặc muốn đổi giống

Nhiều người ở Khánh Hoà bắt đầu bằng vài tổ, sau một mùa khô dài thì có tổ suy, muốn bổ sung. Ong dú nhân đàn bằng cách tách tổ, không nên đi bắt tổ ngoài tự nhiên. Có thể tìm tổ tách từ người nuôi khác trên chợ ong dú, hoặc xem tổ giống, mật ong dú và các sản phẩm từ sáp ong dú của trại Ong Quý ở Tây Ninh. Hỏi kỹ cách vận chuyển đường dài và để đàn nghỉ vài ngày trước khi mở cửa ở chỗ mới.

Câu hỏi thường gặp