Chi phí nuôi ong dú Khánh Hoà: bỏ tiền theo thứ tự

Khánh Hoà nắng nhiều, mưa ít, và mưa lại dồn vào mấy tháng cuối năm. Phần còn lại trong năm là những tháng đất khô, cỏ cháy, gió từ biển thổi vào nóng rát, nhất là ở các vùng gò quanh Cam Ranh, Cam Lâm, Ninh Hoà. Người bắt đầu nuôi ong dú ở đây hay mua tổ trước, chuẩn bị sau, rồi mất đàn ngay mùa khô đầu tiên.

Thứ tự bỏ tiền ở Khánh Hoà nên đảo lại: lo cho đàn có chỗ sống qua mùa khô trước, mua tổ sau. Dưới đây là sáu bước theo đúng thứ tự đó, kèm khoản nào tự làm được.

Sáu bước, sáu khoản chi

1. Chọn chỗ đặt tổ. Không tốn tiền, chỉ tốn công đi xem. Tìm góc có bóng cây che được nắng xế chiều, khuất hướng gió biển chính, quanh bán kính vài trăm mét còn cây cối có hoa. Một góc vườn xoài, vườn điều, bờ rào cây xanh đều tốt hơn sân đất trống.
2. Lo nguồn nước. Ong dú cần nước để uống và làm mát tổ. Ở vùng khô, một khay nông có đá cuội hoặc sỏi, đổ nước mỗi ngày, đặt cách tổ vài mét là đủ. Chi phí gần như bằng không, chỉ cần nhớ châm nước.
3. Làm bóng mát và mái che. Mái tôn có lớp lá, lưới che bên dưới để bớt hầm. Mái rộng hơn mặt thùng, che phía tây. Vật liệu cũ tận dụng được.
4. Mua tổ giống. Lúc này mới bỏ khoản lớn nhất. Một hai tổ đã ổn định, đàn đông, thùng nặng tay. Tổ yếu không chịu nổi mùa khô đầu.
5. Giá kê và chống kiến. Làm cùng lúc với bước 4. Đất khô vẫn nhiều kiến, nhất là kiến đi tìm nước và đồ ngọt mùa hạn. Chân giá đứng trong chén nước; mùa khô nước bốc hơi rất nhanh nên phải kiểm hằng ngày khi châm khay nước uống.
6. Đồ thu mật, chai lọ. Để sang năm thứ hai. Đồ bếp inox sạch là đủ.

Vì sao trồng cây phải đi trước

Ở vùng mưa nhiều, cây cỏ tự ra hoa liên tục và đàn ong tự tìm được ăn. Ở Khánh Hoà, mùa khô làm lớp hoa nền mỏng hẳn. Nếu mang tổ về đúng lúc đó, đàn phải bay xa giữa nắng, hao quân nhanh. Trồng trước vài tháng, tưới đều, đến khi đàn về là đã có chỗ ăn gần.

Lịch mùa hoa từng vùng trong tỉnh có ở mục Nguồn hoa địa phương.

Khoản dự trù cho mùa khô đầu tiên

Dù làm đủ sáu bước, năm đầu vẫn nên để dành chút công và tiền cho những tháng khô nhất. Dấu hiệu đàn đang cạn: ong ra vào thưa hẳn buổi sáng, nhấc thùng thấy nhẹ đi nhiều so với tháng trước. Lúc đó không lấy mật, tưới thêm cây quanh tổ cho ra hoa, che mát thêm. Nếu đàn yếu rõ rệt, nên hỏi người nuôi có nghề trước khi tự cho ăn, vì cho sai cách dễ làm kiến kéo tới.

Ghi lại mỗi tuần một dòng về từng tổ giúp nhận ra đàn hụt sớm hơn nhìn bằng trí nhớ. Những đặc điểm nắng, gió, mưa theo từng tháng ở Khánh Hoà có thêm ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Khoản tiết kiệm được và khoản không

• Tiết kiệm được: thùng tự đóng bằng gỗ không mùi, mái che vật liệu cũ, khay nước tận dụng, cây tự gieo.
• Không nên tiết kiệm: chất lượng tổ giống, chỗ đặt tổ, công châm nước mỗi ngày trong mùa khô.

Tổ giống cho vùng nắng khô

Với khí hậu duyên hải khô nắng, nên chọn tổ đàn đông, được chở về cẩn thận, đặt xuống vào buổi chiều mát. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật. Ai chưa yên tâm có thể tham quan, học thực hành tại trại để xem cách kê giá, che mát, chống kiến trước khi mua tổ về Khánh Hoà.

Câu hỏi thường gặp