Khánh Hoà có một nhịp mùa khác hẳn Nam Bộ. Mưa dồn về mấy tháng cuối năm, còn phần lớn thời gian còn lại là nắng, gió và khô. Vùng cát ven biển, đồi trọc, ruộng nương vào mùa khô có khi cháy vàng cả tháng. Với người nuôi ong dú, điều này đảo ngược cách tính quen thuộc: đừng hỏi lúc hoa nhiều nuôi được mấy tổ, mà hỏi tháng khô nhất trong năm còn bao nhiêu hoa quanh nhà.
Gọi đó là cách đếm ngược từ tháng khó nhất. Con số vừa sức là con số đi qua được tháng ấy mà không tổ nào kiệt.
Không cần lịch nào phức tạp. Lấy một cuốn sổ, mỗi tháng một lần, đi một vòng quanh nhà vài trăm mét và ghi ba thứ: cây gì đang nở, cây gì vừa tàn, chỗ nào còn xanh. Sau một năm, tháng nào ghi ít nhất chính là tháng khó nhất. Với nhiều nơi trong tỉnh, đó thường là quãng giữa tới cuối mùa khô, khi đã lâu không mưa và gió nóng thổi mạnh.
Chưa có sổ cả năm thì hỏi những người làm vườn lâu năm quanh xóm: tháng nào cây cỏ khô nhất, tháng nào xoài trổ bông, tháng nào mưa đầu mùa. Kết hợp với mục Khí hậu & mùa vụ để có bức tranh rõ hơn.
| Chỗ ở | Mùa khô ra sao | Hướng nuôi |
|---|---|---|
| Vùng cát, đồi trọc gần biển | Khô nhanh, ít cây giữ xanh, nắng gió gắt | Nuôi ít, đặt tổ sát chỗ có tưới và bóng mát |
| Đồng bằng ven sông, vườn có tưới | Xoài, cây ăn trái, rau màu còn được tưới | Nuôi được nhiều hơn, tăng dần |
| Chân núi, gần rừng keo và cây bụi | Giữ xanh lâu hơn, nhiều cây dại | Khá thuận, chú ý đường đi lại để chăm tổ |
Cùng một tỉnh, nhà ở vùng cát và nhà ở thung lũng ven sông có thể hợp với số tổ chênh nhau nhiều lần. Đừng lấy con số của nhà người quen ở nơi khác áp vào vườn mình.
Ong dú cần nước, nhất là ngày nắng nóng. Một khay nước nông thả vài que hoặc sỏi để ong đậu, đặt cách tổ một khoảng, thay nước thường xuyên. Nhà có bể nước, vòi tưới nhỏ giọt quanh gốc cây thì ong thường tự tìm tới.
Nắng duyên hải rất gắt. Tổ phải có mái che, đặt dưới tán cây hoặc hiên nhà, tránh vách tôn và sân bê tông. Tổ bị nóng thì đàn phải dồn sức làm mát, ít đi kiếm ăn.
Trồng thêm vài loại cây chịu hạn ra hoa quanh nhà, giữ lại cỏ hoa dại ven bờ rào thay vì phát sạch, để rau màu ra bông sau khi thu. Những thứ nhỏ ấy cộng lại có thể là nguồn sống của đàn trong tháng khó nhất. Xem thêm gợi ý ở mục Nguồn hoa địa phương.
Nuôi theo cách này chậm, nhưng mỗi tổ có thêm là một tổ chắc chắn sống được trong khí hậu của mình.
Không phải ai cũng có chỗ có nước, có bóng mát để nuôi. Muốn dùng mật ong dú hay có quà biếu trong lúc chuẩn bị vườn, có thể tham khảo trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh: trại có mật ong dú, tổ ong dú giống, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, xem ở ongquy.com. Khi đã bắt đầu nuôi, việc ghi sổ hằng tháng như trên có thể chuyển sang app app.ongdu.com để không mất dấu từng tổ qua các mùa.
Được, nhưng nên nuôi ít, đặt tổ gần nơi có tưới cây, có bóng mát và có nước uống cho ong. Mùa khô là lúc phải để ý nhất.
Thường dễ nhất là đầu mùa mưa, khi cây cỏ hồi lại, đàn có thời gian ổn định trước mùa khô dài.
Rừng keo và cây bụi ven đồi là một phần nguồn ăn, giúp vùng chân núi giữ được hoa lâu hơn vùng cát.
Ưu tiên bổ sung nước, bóng mát và trồng thêm hoa. Nếu tổ vẫn hao nhiều, giảm số tổ hoặc dời bớt sang chỗ có vườn tưới thay vì cố nuôi dày.
Mật ong dú chua thanh, nhiều nước, nên giữ trong lọ kín ở ngăn mát tủ lạnh, nhất là khi trời nóng.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Khánh Hoà có dải ven biển, vùng vườn trái cây và miền núi Khánh Vĩnh, Khánh Sơn. Mỗi vùng hợp một cách nuôi ong dú riêng: chỗ đặt tổ, cách che, chuyện
Khánh Hoà nắng gần cả năm, mưa dồn vào mấy tháng cuối năm kèm bão. Vài tổ ong dú sau nhà cần ba thứ: bóng mát, nước uống, hoa mùa khô, và một kế hoạch
Ở Khánh Hoà nắng gắt, mùa khô dài, vườn cây giữ đàn ong dú bằng bóng mát và nguồn nước trước cả hoa. Cách đặt tổ trong vườn xoài, sầu riêng, dừa và ch
Ở Khánh Hoà, mùa khô dài và nắng gió duyên hải quyết định đàn ong dú sống hay không. Bài sắp các khoản chi theo đúng thứ tự nên làm: chỗ đặt, nước, bó
Khánh Hoà nắng khô gần cả năm, mưa bão dồn cuối năm. Cách bố trí khu nuôi ong dú theo vòng một năm: bóng mát và nước cho mùa khô, chắn gió biển, chằng
Người nuôi ong dú ở Khánh Hoà gặp cái khó khác nhau giữa ven biển, đồng bằng và đồi núi phía tây, lại thay đổi theo mùa khô dài và mưa cuối năm. Chia
Nuôi ong dú vùng duyên hải Nam Trung Bộ tại Khánh Hoà: khí hậu khô nóng, lượng mưa thấp nhất nước, gió biển mang hơi muối, mùa mưa lệch về tháng 9–12. Nguồn hoa từ keo, xoài, dừa và cây bụi chịu hạn.