Lịch ra hoa theo tháng ở Khánh Hoà: xoài, đồng, núi

Nói Khánh Hoà khô nắng thì đúng, nhưng chưa đủ. Từ vườn xoài vùng Cam Lâm, Cam Ranh, qua cánh đồng Ninh Hoà, Diên Khánh, lên tới các huyện miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh là ba thế giới khác nhau về hoa. Một người nuôi ong dú ở vườn xoài và một người nuôi ở chân núi Khánh Vĩnh có thể cùng tháng mà một người đang lo đàn đói, người kia đang lo đàn đông quá.

Bài này không đưa ra một lịch chung cho cả tỉnh, mà tách ra từng tiểu vùng. Tìm đúng phần nói về nơi mình đặt tổ, rồi dùng bảng so sánh ở cuối để thấy chỗ mình mạnh yếu ở tháng nào.

Vùng xoài ven biển phía nam

Đây là vùng có đợt hoa nổi bật nhất tỉnh. Khi cả vườn xoài trổ bông, ong dú có nguồn mật và phấn dồi dào ngay cạnh tổ. Nhưng có hai điều riêng của vùng này mà người nuôi phải biết.

Thứ nhất, nhiều chủ vườn xử lý cho xoài ra hoa trái vụ, nên mùa hoa không gói trong một quãng cố định mà rải thành nhiều đợt khác nhau giữa các vườn. Điều này có lợi, vì vùng xoài ít khi trắng hoa hoàn toàn. Thứ hai, xoài đang ra hoa là lúc hay phun thuốc phòng sâu bệnh. Ong dú bay quanh quẩn gần tổ, nên dính thuốc là hao cả đàn.

1. Làm quen với chủ các vườn xoài trong bán kính vài trăm mét quanh tổ.
2. Hỏi trước lịch phun; hôm phun, che kín cửa tổ từ sáng sớm và mở lại vào chiều tối hôm sau.
3. Đặt tổ ở rìa vườn, có bụi cây chắn giữa tổ và hàng xoài để giảm thuốc bay vào.
4. Ngoài mùa xoài, giữ vài cây nở khác quanh nhà để đàn không phụ thuộc hết vào xoài.

Đồng bằng lúa và dừa ở giữa tỉnh

Vùng ruộng ven các con sông lớn có nhịp đều hơn. Lúa trổ cho phấn theo vụ, dừa ra buồng gần như quanh năm, vườn nhà có cây ăn trái và rau màu. Không có đợt rộ lớn như vùng xoài, nhưng cũng ít khi trống trơn.

Điểm cần để ý là thời điểm giữa hai vụ lúa, khi ruộng đã gặt, bờ ruộng bị phát quang. Lúc đó đàn trông vào vườn nhà và dừa. Nếu vườn chỉ có cỏ và tường rào, nên trồng thêm một ít cây hoa gần tổ. Cách bà con trong vùng bố trí thùng giữa vườn dừa, ruộng lúa có trong chuyên mục Mô hình nuôi phù hợp.

Miền núi phía tây

Lên các huyện miền núi, khí hậu dịu hơn, mưa nhiều hơn và có thêm những trận mưa giông giữa mùa khô. Rừng, nương rẫy và vườn cây ăn trái cho ong dú nguồn nhựa cây làm keo tổ và nhiều loại hoa dại. Đây thường là nơi đàn khoẻ nhất tỉnh vào mùa khô.

• Mùa mưa kéo dài và ẩm hơn ven biển, cần chú ý chống mốc tổ, đặt thùng nơi thoáng.
• Vườn cây ăn trái cũng phun thuốc, cùng nguyên tắc như vùng xoài.
• Không bắt tổ ong dú trong rừng về nuôi. Vừa phá tổ hoang, vừa thường làm chết đàn vì cắt hỏng cấu trúc tổ.

So sánh ba tiểu vùng theo từng quãng trong năm

Bảng chỉ là khung tham khảo, mỗi năm lệch theo mưa. Muốn nghe người nuôi từng tiểu vùng kể lại họ xoay xở ra sao, xem ở chuyên mục Kinh nghiệm người nuôi.

Chọn tiểu vùng để đặt tổ giống

Nếu có đất ở nhiều nơi trong tỉnh, nên đặt tổ giống đầu tiên ở chỗ có nguồn hoa đều nhất, không nhất thiết là chỗ có đợt rộ lớn nhất. Một đàn mới cần vài tháng liên tục có hoa để dựng tổ. Vườn nhà ở đồng bằng có dừa và cây ăn trái, hoặc chân núi có rừng, thường an toàn hơn giữa vườn xoài đang vào mùa phun thuốc.

Nguồn tổ giống và sản phẩm từ ong dú

Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi ong dú trong điều kiện mùa khô dài khá giống nhiều vùng ở Khánh Hoà. Trại có tổ giống, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Bà con trong tỉnh muốn mua bán, trao đổi tổ và mật với nhau có thể đăng tin trên chợ cho.ongdu.com.

Câu hỏi thường gặp