Mở rộng đàn ong dú Khánh Hoà: canh mùa mưa ngắn

Người nuôi ong dú ở Cam Lâm, Diên Khánh hay Ninh Hoà đều quen một cảnh: sau những trận mưa cuối năm, cỏ dại xanh rì và trổ hoa gần như cùng lúc, ong ra vào tổ rộn ràng. Rồi chỉ ít lâu sau, nắng trở lại, đồi trọc dần, hoa nền rút đi rất nhanh. Phần lớn thời gian trong năm, ong ở đây sống trong cảnh khô.

Điều đó quyết định cách mở rộng đàn ở Khánh Hoà: cơ hội tăng tổ đến trong một khoảng ngắn, và phải chuẩn bị sẵn từ trước để khi cơ hội tới thì làm được ngay.

Vì sao ở Khánh Hoà không nên tăng đàn theo cảm giác

Ngay sau mùa mưa, tổ nào cũng đẹp. Nếu tách lúc đó và đếm theo cái đẹp đó, rất dễ có nhiều tổ hơn sức đất. Rồi khi mùa khô kéo dài, những tổ yếu nhất bắt đầu hụt bầu mật, ong thợ ít đi, có khi bị tổ mạnh bên cạnh sang cướp. Mất một tổ yếu đã đành, tổ mạnh cũng hao sức theo.

Ở vùng khô, con số đáng tin là con số còn lại cuối mùa khô. Người nuôi nên ghi lại tình trạng từng tổ vào khoảng cuối mùa nắng: tổ nào vẫn đều, tổ nào chững. Năm sau tăng thêm bao nhiêu thì dựa vào ghi chép đó.

Lịch việc theo mùa cho người nuôi Khánh Hoà

Thời điểm mưa nắng xê dịch theo năm, nên lịch dưới đây xếp theo giai đoạn thời tiết chứ không ghim cứng từng tháng.

Bóng mát và nước: hai thứ hay bị quên

Nắng ở duyên hải Nam Trung Bộ gắt và kéo dài. Một tổ mới tách có ít ong, vách sáp mỏng, rất khó tự làm mát. Trước khi tách, chuẩn bị sẵn chỗ đặt dưới tán cây có bóng suốt buổi chiều, hoặc mái che hai lớp có khoảng trống ở giữa cho gió lùa. Không đặt sát tường gạch hướng tây.

Nước cũng là vấn đề. Mùa khô, ong cần nước để làm mát tổ và pha loãng thức ăn. Đặt một khay nông có sỏi hoặc vài cành cây để ong đậu uống, cách tổ vài bước, thay nước thường xuyên. Mỗi tổ thêm vào cần chỗ râm và nguồn nước như vậy; chỗ nào chưa lo được thì chưa nên đặt tổ.

Kéo dài mùa hoa bằng cây chịu hạn

Không thể làm mưa, nhưng có thể làm cho thời gian có hoa dài ra. Những cây chịu nắng tốt, ra hoa lai rai rất hợp vùng này:

• Hoa giấy, sứ, ngũ sắc trồng ở hàng rào, ít cần tưới khi đã bén rễ.
• Cây ăn trái sẵn có trong vùng như xoài, dừa, chanh có đợt hoa riêng, giữ lại cho ong.
• Rau gia vị trong vườn nhà như húng, é, tía tô, để vài bụi trổ bông thay vì cắt hết.
• Bụi cỏ hoa dại ven bờ mương, bờ rẫy: phát gọn chứ không diệt sạch.

Khi lớp cây này đã lên, những tháng khô bớt trống, và sức chứa của vườn tăng thật. Đó mới là lúc thêm tổ an toàn. Xem thêm gợi ý ở mục Nguồn hoa địa phương.

Thêm tổ từ ngoài vào thì chọn lúc nào

Nếu muốn tăng nhanh hơn việc tự tách, mua tổ giống là một lựa chọn, nhưng thời điểm nhận tổ phải rơi vào lúc có hoa sau mưa, không phải giữa mùa khô. Tổ đi đường xa trong nắng nóng dễ mệt, về chỗ mới lại không có thức ăn thì khó bám.

Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống, mật ong dú và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật, xem tại ongquy.com; nhớ hỏi trại cách đóng thùng chuyến đi dài ra miền Trung. Muốn tìm người nuôi gần Khánh Hoà để trao đổi tổ, mật thì có thể xem trên chợ cho.ongdu.com, đỡ phải chở xa.

Câu hỏi thường gặp