Nguồn hoa Khánh Hoà đổi ra sao: xoài trái vụ, nắng hạn dài

Khánh Hoà là vùng nắng nhiều, mưa ít, mùa mưa ngắn dồn vào khoảng cuối năm. Người nuôi ong dú ở đây vốn quen với chuyện đàn ăn theo nhịp: mưa xuống thì cỏ cây bật hoa, nắng lên thì cạn dần. Cái mới của mấy năm gần đây là nhịp ấy không còn chỉ do trời quyết, mà còn do cách người ta trồng và chăm cây.

Đáng kể nhất là vườn xoài. Nhiều vườn ở Cam Lâm, Diên Khánh, Cam Ranh được xử lý cho ra hoa trái vụ để bán giá tốt. Với ong dú, đó vừa là cơ hội vừa là rủi ro.

Vườn xoài trái vụ: được bông, phải canh thuốc

Khi vườn xoài được làm cho ra hoa vào những thời điểm khác nhau, quanh tổ có thể có bông xoài ở nhiều tháng thay vì một mùa. Đàn ong dú ghé hoa xoài khá đều, nên nghe qua thì có lợi.

Nhưng xoài đang trổ bông là lúc nhà vườn chăm sâu bệnh kỹ nhất. Ong đi lấy phấn ở đúng những chùm bông vừa phun có thể mang thuốc về tổ. Vì vậy người nuôi gần vườn xoài cần làm ba việc:

1. Làm quen chủ vườn, xin được báo trước mỗi đợt phun.
2. Hôm phun, đóng bớt cửa tổ từ sáng sớm, mở lại khi thuốc đã bay bớt.
3. Đề nghị phun vào chiều muộn khi ong đã về tổ, và tránh phun lúc bông nở rộ nếu được.

Nếu vườn bên cạnh phun dày mà không trao đổi được, đặt tổ lùi xa hơn, giữa là một hàng cây hoặc vườn nhà mình.

Lịch hoa trong năm: tự nhiên và nhân tạo chồng lên nhau

Bảng mang tính khung. Hãy ghi lại thực tế quanh tổ mình qua từng năm, vì hai xã cạnh nhau có thể khác hẳn do vườn xoài làm theo lịch khác nhau.

Bãi bụi ven biển và đất đồi đang thu hẹp

Trên đất cát, đất đồi khô, cây bụi hoang chịu hạn là nguồn hoa nền quan trọng trong mùa nắng. Khi ven biển, ven đô được san ủi làm khu nghỉ dưỡng, khu dân cư, nguồn này mất trước tiên vì chẳng ai coi nó là cây có giá trị. Người nuôi ở những vùng đó nên giữ lại các bụi cây hoang trong đất nhà mình thay vì dọn trắng.

Bù hoa cho vùng ít mưa

• Trồng cây chịu hạn ra hoa nhiều đợt làm hàng rào quanh tổ.
• Đặt vài luống rau gia vị, hoa dễ trồng gần chỗ có nước, tưới giữ trong mùa khô.
• Che nắng chiều kỹ cho thùng; tổ quá nóng thì đàn ở nhà quạt mát thay vì đi kiếm ăn.
• Chắn gió biển bằng hàng cây phía đông, gỗ thùng dày để chịu hơi muối.

Gợi ý thêm theo vùng có ở mục Nguồn hoa địa phương.

Học cách giữ đàn qua mùa khô

Ở vùng khô, kỹ năng quan trọng nhất là đọc đàn: lúc nào đàn còn sức để tách, lúc nào phải để yên. Cách nhanh nhất là xem tận mắt người làm lâu năm. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống tách đàn, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, và có tour học thực hành tại trại cho ai muốn tận tay mở thùng, xem bầu mật, bầu phấn trước khi tự nuôi.

Câu hỏi thường gặp