Mua bán ong dú ở Khánh Hoà: chọn mùa để tránh rủi ro

Hỏi người nuôi ong dú ở dải duyên hải Khánh Hoà mua tổ khi nào thì tốt, câu trả lời hay gặp là: đừng mua lúc trời đang khô cháy. Đây là vùng nắng nhiều, mùa khô kéo dài, mưa dồn vào mấy tháng cuối năm cùng với áp thấp và bão. Nguồn hoa vì thế lúc rộ lúc cạn rất rõ.

Vì vậy, ở Khánh Hoà, rủi ro lớn nhất khi mua bán ong dú không nằm ở người bán gian, mà ở chuyện mua đúng hàng nhưng sai mùa. Một tổ khoẻ mua về giữa lúc quanh nhà không còn gì nở, lại thêm nắng gắt, có thể sa sút trong vài tuần.

Một năm mua bán ong dú ở Khánh Hoà

Không có ngày cố định, vì mỗi năm mưa nắng lệch nhau và mỗi nơi trong tỉnh mỗi khác — ven biển khô hơn, vùng chân núi phía trong ẩm hơn. Nhưng nhịp chung thì người nuôi trong vùng đều thấy:

Bảng này chỉ để định hướng. Cách chắc hơn là nhìn chính khu mình ở: cây gì đang nở, còn nở bao lâu. Mục Khí hậu & mùa vụ có thêm bài về nhịp nắng mưa trong vùng.

Đọc tổ bằng tay và mắt, không chỉ bằng lời người bán

Nhấc thử thùng

Tổ ong dú có trữ mật và phấn trong các bầu quanh khối tổ. Đàn đủ ăn thì thùng nặng tay hơn hẳn thùng rỗng cùng cỡ. Nếu được xem tận nơi, xin nhấc nhẹ một bên thùng. Thùng nhẹ bất thường vào giữa mùa khô là dấu hiệu đàn đang thiếu ăn — mua về sẽ phải lo cho nó qua khỏi đợt hạn.

Nhìn cửa tổ vào giờ ong làm việc

Buổi sáng nắng ấm, tổ khoẻ có ong ra vào đều. Thấy ong về có mang phấn ở chân là đàn còn kiếm được thức ăn. Cửa tổ vắng tanh lúc trời đẹp thì nên hỏi thêm.

Hỏi vì sao bán

Tổ bán vì người nuôi tách đàn có dư là chuyện bình thường. Còn tổ bán gấp giữa lúc trời hạn, kèm lời giục mua nhanh, đôi khi là người nuôi muốn bớt gánh những tổ đang yếu. Hỏi thẳng, nghe cách trả lời là biết khá nhiều.

Chỗ đặt ở vùng nắng gió

Người mua ở Nha Trang, Cam Ranh hay Ninh Hoà thường đặt tổ trong sân, hiên, vườn nhỏ. Hai thứ cần lo trước khi rước tổ:

• Bóng râm buổi trưa. Nắng duyên hải rất gắt; thùng phơi nắng lâu thì trong tổ nóng, mật dễ hư. Đặt dưới tán cây hoặc có mái che.
• Chống gió bão. Thùng phải buộc chắc hoặc kê nơi khuất, có mái chịu mưa tạt. Mùa bão tới mới đi lo thì đã muộn.

Thoả thuận và nhận tổ

1. Thống nhất bằng tin nhắn: tổ tách bao lâu, giao ngày nào giờ nào, ong yếu trong mấy ngày đầu thì xử thế nào.
2. Đặt cọc vừa phải, chuyển khoản có ghi nội dung.
3. Hẹn giao sáng sớm, tránh chở giữa trưa nắng.
4. Khi nhận, quay video cửa tổ và chụp ảnh ngay; có gì bất thường thì báo trong ngày.

Mua ở đâu cho yên tâm

Nguồn tốt nhất là người nuôi chịu cho xem tận nơi, nhấc thử thùng, nói thật vì sao bán. Nếu ở xa hoặc muốn nguồn có địa chỉ rõ, trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi trong thùng, mật ong dú, cùng son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem tại ongquy.com. Mua về rồi, nên ghi lại ngày nhận, độ nặng thùng và các lần kiểm tra, có thể dùng app quản lý đàn để thấy đàn lên hay xuống qua từng mùa.

Câu hỏi thường gặp