Nuôi ong dú ở Khánh Hoà: chỉnh lịch theo mùa và vùng

Khánh Hoà là một tỉnh duyên hải có mùa mưa đến muộn và đi nhanh: phần lớn lượng mưa trong năm dồn vào khoảng tháng 9 đến tháng 12, còn lại là những tháng khô, nắng và gió. Người nuôi ong dú mang lịch làm việc chép từ miền Tây hay Đông Nam Bộ về áp dụng thường thấy đàn yếu đúng vào lúc sách bảo là mùa thịnh.

Điểm cần sửa không nằm ở cái thùng mà nằm ở lịch: làm gì vào tháng nào, và ở vùng nào của tỉnh. Đồng bằng ven biển với thung lũng phía tây là hai nhịp khác nhau.

Lịch một năm nuôi ong dú ở Khánh Hoà

Bảng dưới là khung tham khảo theo mùa. Năm nào mưa sớm hay muộn thì dời theo, quan trọng là nhìn hoa và nhìn đàn chứ không bám cứng con số tháng.

Ghi chép mỗi lần kiểm tra giúp năm sau biết chính xác đàn của mình hồi phục lúc nào. Có thể ghi sổ tay, hoặc dùng app quản lý trại ong để lưu lịch kiểm tra theo từng thùng.

Ven biển và vùng núi: hai nhịp khác nhau

Dải đồng bằng ven biển

Từ phía bắc tỉnh xuống phía nam, dải đất sát biển nắng nhiều, gió mạnh, đất cát pha khô. Ở đây mùa khô thật sự khắc nghiệt: cỏ dại cháy vàng, hoa nền gần như không còn. Đàn sống nhờ vườn cây ăn trái được tưới và hàng rào cây xanh quanh nhà. Người nuôi vùng này nên đặt thùng gần vườn có tưới nước, sau hàng cây chắn gió.

Thung lũng và vùng núi phía tây

Càng lên phía tây, về các huyện miền núi, trời dịu hơn, có rừng và vườn cây lâu năm, độ ẩm khá hơn. Hoa ở đây kéo dài hơn qua mùa khô, nên đàn ít bị kiệt. Bù lại, mưa ở vùng núi có thể dầm dề và lạnh hơn vào cuối năm, cần chú ý thùng thấm nước và chỗ kê không bị đọng.

Nếu nuôi ở cả hai nơi, đừng chép lịch của nơi này sang nơi kia. Kinh nghiệm theo từng vùng được góp lại ở mục Kinh nghiệm người nuôi.

Giữ đàn qua mùa khô dài

Với Khánh Hoà, qua được mùa khô là coi như qua được năm. Mấy việc nhỏ nhưng có tác dụng:

1. Không thu mật khi hoa đã thưa. Phần mật trong thùng là thức ăn dự trữ của đàn cho cả quãng hạn.
2. Che nắng chiều bằng mái che rộng, cách nắp cho thoáng. Thùng đặt dưới tán xoài hoặc điều thì càng tốt.
3. Giữ một chỗ nước sạch gần thùng: khay nông có sỏi để ong đậu uống, thay nước thường xuyên.
4. Hạn chế mở thùng. Mỗi lần mở là đàn mất nhiệt độ và độ ẩm phải gây lại.
5. Chống kiến bằng chân kê có chén nước hoặc mỡ; mùa khô kiến tìm vào thùng nhiều hơn.

Nguồn hoa: tận dụng vườn sẵn có

Khánh Hoà có nhiều vườn xoài, điều, dừa và cây ăn trái. Đợt cây trổ bông là lúc ong làm việc nhiều nhất. Nên thoả thuận với chủ vườn về việc phun thuốc: phun lúc đang nở hoa là mất ong. Quanh nhà, trồng thêm cây có hoa nhỏ chịu hạn để nối nguồn hoa giữa các đợt. Gợi ý cây hợp đất khô duyên hải ở mục Nguồn hoa địa phương.

Chọn nguồn đàn và mua bán

Bắt đầu bằng tổ giống tách từ đàn nuôi, nhận vào đầu mùa mưa khi trời đã dịu, sẽ dễ sống hơn nhận giữa mùa nắng. Không nên bắt tổ ngoài rừng: đàn hoang về thùng hay bỏ tổ, lại làm cạn nguồn ong tự nhiên. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật, xem tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp